Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος: Πόσο “πράσινη” και οικολογικά ευαισθητοποιημένη είναι η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια;

World_Environment_day

\r\n

\r\n\r\nΣε συνέχεια της παρουσίασης των εργασιών που υλοποιήθηκαν στα πλαίσια του προπτυχιακού μαθήματος Δημοσιογραφίας Δεδομένων, το οποίο διδάχτηκε για πρώτη φορά την ακαδημαϊκή χρόνια 2014-2015 στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ από τους Καθ. Ανδρέα Βέγλη και Δρ. Χαράλαμπο Μπράτσα (Πρόεδρο του Open Knowledge Greece) παρουσιάζουμε την εργασία των Καλατζή Όλγα, Κυριαζίδου Βενετία και Παντελάκη Αλέξανδρο\r\n\r\nΣτις 5 Ιουνίου έχει οριστεί η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος από το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών. Πρόκειται για μία μέρα κατά την οποία η παγκόσμια κοινότητα δραστηριοποιείται ώστε να εξαπλώσει το μήνυμα της ευσυνειδησίας σε όλο τον κόσμο, με την ελπίδα οι προσπάθειες που γίνονται ήδη για την προστασία του περιβάλλοντος να αυξηθούν. Με αφορμή αυτό, διεξήγαμε μία έρευνα σχετικά με τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στην Ευρώπη τα τελευταία 20 χρόνια και τι προσπάθειες έχουν κάνει οι χώρες για να αντιμετωπίσουν τα περιβαλλοντικά προβλήματα.\r\n

Εκπομπές αερίων υπεύθυνων για το φαινόμενο του θερμοκηπίου 1991-2012

\r\nΟ παρακάτω χάρτης είναι μία παρουσίαση της χρονολογικής εξέλιξης των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου στις χώρες της Ευρώπης από το 1991 μέχρι το 2012.\r\n\r\nΞεκινώντας από το 1991, παρατηρούμε μία γενική ομοιομορφία στον χάρτη με τις εκπομπές αερίων να μην ξεπερνούν το όριο που θέτει η Δανία με 114,83 μονάδες, ενώ το χαμηλότερο ποσοστό το κατέχει η Κροατία με 78,56 μονάδες. Μέσα στην επόμενη δεκαετία η ψαλίδα αυτή ανοίγει, καθώς πολλά κράτη αρχίζουν να δείχνουν ευαισθησία για την προστασία του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα στην Κεντρική Ευρώπη. Σημαντικό είναι να σημειώσουμε ότι η Λετονία, η Λιθουανία και η Εσθονία διαφέρουν ιδιαίτερα στις εκπομπές αερίων καθώς σπάνια ξεπερνούν τις 46 μονάδες, ενώ η Λετονία σημείωσε τον αριθμό ρεκόρ το 2000 με 38,1 μονάδες. Ακολουθούν η Ρουμανία και η Βουλγαρία με παρόμοιες τιμές. Από τις χώρες με τις περισσότερες εκπομπές αερίων είναι η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Κύπρος, με την τελευταία να αγγίζει τις 167,7 μονάδες το 2008 για να συναντήσει μικρές αλλά σημαντικές μειώσεις μέχρι το 2012. Μετά τις μεγάλες διαφορές στους αριθμούς αυτούς ανά τα έτη, παρατηρούμε ότι τα τελευταία πέντε χρόνια η ψαλίδα κλείνει και πάλι , δημιουργώντας μία νέα ομοιομορφία στο χάρτη που αντικατοπτρίζει τις περιβαλλοντικές προσπάθειες της Ευρώπης.\r\n

\r\nΠηγή: Eurostat\r\n

Αξιοποίηση των αποβλήτων σε εκατομμύρια τόνους για την χρονιά 2012

\r\n

\r\nΠηγή: Eurostat\r\n\r\nΟι τρεις πρώτες χώρες στην παραγωγή αποβλήτων που δεν ανακτώνται είναι η Τουρκία, η Γερμανία και η Γαλλία. Η Τουρκία λόγω της γεωπολιτικής της θέσης και λόγω του ότι βρίσκεται εκτός και εντός Ευρώπης προσπαθεί να στηριχτεί σε μια οικονομία που βασίζεται κυρίως στη βιομηχανία, η οποία δημιουργεί πολλούς τόνους αποβλήτων. Επίσης, ήδη από το προηγούμενο έτος και έπειτα από τη πυρηνική συμφωνία της Τουρκίας με την Ιαπωνία έγινε γνωστό ότι η Τουρκία δίνει μεγάλη βάση και στην παραγωγή όπλων και γενικά πολεμικού εξοπλισμού κάτι που αποτελεί άλλον έναν παράγοντα δημιουργίας αποβλήτων. Το ευτυχές περιστατικό είναι ότι ένα σημαντικό ποσοστό της τάξης του 31% αξιοποιείται ξανά και έτσι αποφεύγεται σε βάθος χρόνου η αλόγιστη δημιουργία αποβλήτων. Η Γερμανία αν και έχει και αυτή μεγάλη βιομηχανία άρα και πολλά απόβλητα ανακτά ένα ποσοστό της τάξης του 78% ενώ στη Γαλλία το ποσοστό ανάκτησης αγγίζει το 64%. Στην Ελλάδα το ποσοστό είναι 11%.\r\n\r\nΗ ανάκτηση που αναφέραμε παραπάνω οφείλεται στην ύπαρξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες είναι μορφές εκμεταλλεύσιμης ενέργειας που προέρχονται από διάφορες φυσικές διαδικασίες. Κατά πόσο, όμως, οι χώρες εκμεταλλεύονται τις ανανεώσιμες πηγές;\r\n

Ποσοστό χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 2004-2013

\r\n

\r\nΠηγή: Eurostat\r\n\r\nΣυμπεριλαμβάνοντας στοιχεία της «Eurostat» από το 2004 μέχρι το 2013 παρατηρούμε ότι ολοένα και περισσότερες χώρες από το 2008 και μετά προσπαθούν να αυξήσουν τη χρήση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας έτσι ώστε να μην επιβαρύνουν το περιβάλλον. Σε αυτό συμβάλλει και η αυστηρή νομοθεσία της Ευρώπης για περιορισμό των ρύπων έως το 2020. Σε όλα τα χρόνια που περιλαμβάνονται στο γράφημα, η Νορβηγία κατέχει την πρώτη θέση κάτι που δεν μας κάνει εντύπωση καθώς συνεχώς μας έρχονται ειδήσεις για “πράσινα προγράμματα”, “πράσινα σπίτια”, μείωση της χρήσης του πετρελαίου, αξιοποίησης των φωτοβολταϊκών για τη θέρμανση, χρήση ηλεκτρικών αυτοκινήτων κ.ά. Το δεύτερο καλό παράδειγμα της Ευρώπης αποτελεί η Σουηδία. Δεν είναι μόνο παράδεισος κοινωνικής πρόνοιας, αλλά και όαση οικολογικής διαχείρισης πόρων σε μια ρυπογόνο Ευρώπη. Εντύπωση, όμως, μας κάνει η Λετονία αν σκεφτεί κανείς ότι είναι μια μικρή χώρα, μειώνει σημαντικά τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου με τις ενέργειες της. Η Ελλάδα από το 2008 διπλασίασε τα ποσοστά της αλλά παραμένει ακόμα πολύ χαμηλά (15%).\r\n

Ποσοστό του ΑΕΠ ανά χώρα που επενδύεται για την προστασία του περιβάλλοντος

\r\nΠηγή: Eurostat\r\n\r\nΣτο παραπάνω γράφημα παρατηρούμε την αναλογία του ποσοστού του ΑΕΠ ανά χώρα για την προστασία του περιβάλλοντος από το 2002 μέχρι το 2012. Παρατηρούμε ότι κάθε χρόνο η αναλογία αυτή αλλάζει για κάθε χώρα, και δεν ξεπερνάει το 2% ανά χώρα. Χώρες που, όπως παρατηρήσαμε στο χάρτη, έχουν μικρές εκπομπές αερίων (Λιθουανία, Λετονία, Κροατία, Εσθονία και Ρουμανία) παρουσιάζουν συστηματικά τις μικρότερες τιμές στα γραφήματα. Το ίδιο ισχύει και για χώρες «υψηλού κινδύνου» όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, ενώ δεν υπάρχουν στοιχεία για την Κύπρο. Αξιοσημείωτη είναι η μεγάλη αύξηση της αναλογίας στην Μάλτα, η οποία φτάνει μέχρι και τα 1,92% το 2010. Παρόμοια ποσοστά παρουσιάζει και η Ολλανδία με υψηλότερο το 1,58% του 2007.\r\n\r\nΗ Ευρώπη τα τελευταία χρόνια κάνει προσπάθειες να να περιορίσει όσο πιο πολύ γίνεται τους ρύπους, να εκμεταλλευτεί τα απόβλητα έτσι ώστε να ανακτώνται σε ένα μεγάλο ποσοστό τους, να χρησιμοποιήσει σωστά τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και παράλληλα να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις έτσι ώστε να επενδύουν όσο γίνεται περισσότερο οι χώρες στην προστασία του περιβάλλοντος. Είναι φανερό πως οι βόρειες και κεντρικές χώρες επενδύουν περισσότερο στο περιβάλλον λόγω οικονομικών κυρίως συγκυριών. Αντιθέτως, οι νότιες δημιουργούν ρύπους χωρίς να έχουν τα μέσα να τους αντισταθμίσουν με «πράσινη» ανάπτυξη. Η ημέρα περιβάλλοντος έρχεται ως υπενθύμιση για να θυμίσει στην Ευρώπη και τον κόσμο να θέτουν σωστότερα τις προτεραιότητες τους.\r\n

___________________________________________________

\r\nΠηγή: Eurostat\r\nΚαλατζή Όλγα\r\nΚυριαζίδου Βενετία\r\nΠαντελάκης Αλέξανδρος\r\n\r\n